{"id":1724,"date":"2024-07-08T11:52:27","date_gmt":"2024-07-08T08:52:27","guid":{"rendered":"https:\/\/atlas-scc.com\/?p=1724"},"modified":"2024-07-08T11:52:30","modified_gmt":"2024-07-08T08:52:30","slug":"yasam-dongu-analizi-modelleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/yasam-dongu-analizi-modelleri\/","title":{"rendered":"Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fc Analizi Modelleri"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/atlas-scc.com\/wp-content\/uploads\/josh-power-Vd1Kozoez5g-unsplashv-2-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1725\" srcset=\"https:\/\/atlas-scc.com\/wp-content\/uploads\/josh-power-Vd1Kozoez5g-unsplashv-2-1024x683.png 1024w, https:\/\/atlas-scc.com\/wp-content\/uploads\/josh-power-Vd1Kozoez5g-unsplashv-2-300x200.png 300w, https:\/\/atlas-scc.com\/wp-content\/uploads\/josh-power-Vd1Kozoez5g-unsplashv-2-768x512.png 768w, https:\/\/atlas-scc.com\/wp-content\/uploads\/josh-power-Vd1Kozoez5g-unsplashv-2.png 1500w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fc Analizi Modelleri<\/h2>\n\n\n\n<p>Nilg\u00fcn Aytekin \/\/ 06.07.2024<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fcs\u00fc Analizi (YDA), \u00fcr\u00fcnlerin ve s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7evresel etkilerini belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir karar almay\u0131 destekleyen \u00f6nemli bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. YDA i\u00e7inde, de\u011ferlendirmenin kapsam\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli modeller kullan\u0131l\u0131r. Bu modeller, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan Be\u015fikten Mezara, Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe, Be\u015fikten Kap\u0131ya ve Kap\u0131dan Kap\u0131ya ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><a>Be\u015fikten Mezara (Cradle to Grave)<\/a><\/h4>\n\n\n\n<p>Be\u015fikten Mezara, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7evresel etkilerini, hammaddelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan (be\u015fik) imhas\u0131na (mezar) kadar olan s\u00fcre\u00e7leri de\u011ferlendiren en kapsaml\u0131 YDA modelidir. Bu model, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 kapsar; hammadde \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131, \u00fcretim, da\u011f\u0131t\u0131m, kullan\u0131m ve at\u0131k y\u00f6netimi s\u00fcre\u00e7leri olan imha, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm veya yakma gibi son a\u015famalar\u0131 i\u00e7erir. Be\u015fikten Mezara, b\u00fct\u00fcnsel \u00e7evresel de\u011ferlendirmeler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Be\u015fikten Mezara modeli otomotiv end\u00fcstrisinde bir arac\u0131n, par\u00e7alar\u0131n\u0131n malzemelerinin madencili\u011finden, yol kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki etkilerine, nihai olarak imhas\u0131na veya geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne kadar olan s\u00fcre\u00e7leri de\u011ferlendirir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe (Cradle to Cradle)<\/h4>\n\n\n\n<p>Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve yeniden kullan\u0131m potansiyeline odaklanarak Be\u015fikten Mezara konseptini geni\u015fleten bir modeldir. Hedef, at\u0131\u011f\u0131n bir kayna\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kapal\u0131 bir d\u00f6ng\u00fc sistemi olu\u015fturmakt\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve yeniden kullan\u0131m tasar\u0131m\u0131na odaklanarak Be\u015fikten Mezara modeline benzer ancak daha keskin bir odak sunar. Malzemelerin tam olarak geri kazan\u0131labilir oldu\u011fundan ve \u00fcr\u00fcnlerin kolayca s\u00f6k\u00fcl\u00fcp geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebildi\u011finden emin olmay\u0131 i\u00e7erir. Bu model, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131nda ve \u00e7evre dostu \u00fcretimde yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, moda end\u00fcstrisinde, Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe prensipleriyle tasarlanm\u0131\u015f giysiler biyolojik olarak par\u00e7alanabilen kuma\u015flar ve toksik olmayan boyalar kullanarak, bunlar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde kompostlanabilece\u011fi veya yeni tekstil \u00fcr\u00fcnlerine geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilmesi hedeflenir. \u00dcr\u00fcnleri d\u00f6ng\u00fcsel bir yakla\u015f\u0131mla tasarlamak, at\u0131\u011f\u0131 en aza indirmek, kaynak verimlili\u011fini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak ve \u00e7evresel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131da bulunmak i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Be\u015fikten Kap\u0131ya (Cradle to Gate)<\/h4>\n\n\n\n<p>Be\u015fikten Kap\u0131ya, hammaddelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketiciye ula\u015fmas\u0131 \u00f6ncesinde fabrika kap\u0131s\u0131na kadar olan s\u00fcre\u00e7lerdeki \u00e7evresel etkileri de\u011ferlendiren bir modeldir. Kapsam\u0131, hammadde \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda malzeme kaynaklar\u0131n\u0131 ve fabrika kap\u0131s\u0131na ula\u015fmadan \u00f6nceki \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini i\u00e7erir. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin \u00e7evresel etkilerini anlamak ve azaltmak isteyen \u00fcreticiler i\u00e7in \u00f6zellikle de\u011ferlidir. \u00d6rne\u011fin, bir ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131, bu modeli kullanarak, odun kesimi, hamur \u00fcretimi ve ka\u011f\u0131t imalat\u0131 a\u015famalar\u0131n\u0131n \u00e7evresel etkilerini de\u011ferlendirebilir, ancak da\u011f\u0131t\u0131m veya imha etkileriyle ilgili etkileri d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakabilir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Kap\u0131dan Kap\u0131ya (Gate to Gate)<\/h4>\n\n\n\n<p>Kap\u0131dan Kap\u0131ya analizi, belirlenen bir ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7indeki bir tek s\u00fcrecin veya bir s\u00fcre\u00e7 dizisinin \u00e7evresel etkilerine iner. Kapsam\u0131, belirli a\u015famalar\u0131 inceleyerek \u00e7evresel etkilerin odakl\u0131 bir incelemesini sunar. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00fcretim zincirlerinin belirli bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmeyi ama\u00e7layan \u015firketler i\u00e7in idealdir. \u00d6rne\u011fin, elektronik sekt\u00f6r\u00fcnde, bir \u015firket, tesislerindeki devre kart\u0131 imalat\u0131n\u0131n \u00e7evresel etkilerini de\u011ferlendirmek ve enerji t\u00fcketimini ve at\u0131k olu\u015fumunu en aza indirmek amac\u0131yla bu modeli kullanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Be\u015fikten Mezara, Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe, Be\u015fikten Kap\u0131ya ve Kap\u0131dan Kap\u0131ya her biri \u00fcr\u00fcnlerin ve s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7evresel etkileri hakk\u0131nda farkl\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sunar. Be\u015fikten Mezara, tam ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunar, Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve dairesellik \u00fczerinde durur. Be\u015fikten Kap\u0131ya, \u00fcretim etkilerine odaklan\u0131rken, Kap\u0131dan Kap\u0131ya, belirli s\u00fcre\u00e7lerin detayl\u0131 analizine izin verir. \u0130\u015fletmeler ve politika yap\u0131c\u0131lar s\u00fcre\u00e7lerine uygun modeli se\u00e7erek, \u00e7evresel etkilerini etkin bir \u015fekilde ele alabilir, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi te\u015fvik edebilir ve bilin\u00e7li kararlar verebilirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaynaklar:<\/p>\n\n\n\n<p>Curran, M. A. (2012). Life Cycle Assessment Handbook: A Guide for Environmentally Sustainable Products. Wiley.<\/p>\n\n\n\n<p>Hauschild, M., Rosenbaum, R. K., &amp; Olsen, S. I. (2017). Life Cycle Assessment: Theory and Practice. Springer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fc Analizi Modelleri Nilg\u00fcn Aytekin \/\/ 06.07.2024 Ya\u015fam D\u00f6ng\u00fcs\u00fc Analizi (YDA), \u00fcr\u00fcnlerin ve s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7evresel etkilerini belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir karar almay\u0131 destekleyen \u00f6nemli bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. YDA i\u00e7inde, de\u011ferlendirmenin kapsam\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli modeller kullan\u0131l\u0131r. Bu modeller, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan Be\u015fikten Mezara, Be\u015fikten Be\u015fi\u011fe, Be\u015fikten<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1724"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1755,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1724\/revisions\/1755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}