{"id":1914,"date":"2024-09-30T12:20:52","date_gmt":"2024-09-30T09:20:52","guid":{"rendered":"https:\/\/atlas-scc.com\/?p=1914"},"modified":"2024-09-30T12:20:54","modified_gmt":"2024-09-30T09:20:54","slug":"paydas-kapitalizmi-ve-surdurulebilirlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/paydas-kapitalizmi-ve-surdurulebilirlik\/","title":{"rendered":"Payda\u015f Kapitalizmi ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Payda\u015f Kapitalizmi ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik<\/h2>\n\n\n\n

Nilg\u00fcn Aytekin \/\/ 30.09.2024<\/p>\n\n\n\n

Payda\u015f kapitalizmi, i\u015fletmelerin sadece hissedarlar\u0131n k\u00e2r\u0131n\u0131 maksimize etmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fanlar, m\u00fc\u015fteriler, tedarik\u00e7iler, toplum ve \u00e7evre gibi t\u00fcm payda\u015flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesi gerekti\u011fini savunan bir i\u015f modeli anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu kavram, Milton Friedman’\u0131n hissedar kapitalizmine dayanan “\u015firketlerin tek amac\u0131 k\u00e2r etmektir” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne bir tepki olarak do\u011fmu\u015f ve 1970’lerden bu yana i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda giderek daha fazla benimsenmi\u015ftir. \u00d6zellikle 2019 y\u0131l\u0131nda, 181 CEO’nun bir araya geldi\u011fi Business Roundtable\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 manifesto ile bu anlay\u0131\u015f k\u00fcresel \u00e7apta ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu manifestoda, i\u015fletmelerin uzun vadeli ba\u015far\u0131 i\u00e7in t\u00fcm payda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 sorumluluk ta\u015f\u0131malar\u0131 gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Payda\u015f kapitalizmi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kavram\u0131 ile do\u011frudan ili\u015fkilidir. \u015eirketlerin \u00e7evresel ve toplumsal etkilerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131, sadece ekonomik \u00e7\u0131karlar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda gezegenin korunmas\u0131 ve sosyal adalet gibi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik hedeflerine ula\u015fmay\u0131 da sa\u011flar. Bu anlay\u0131\u015f, \u015firketlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f modellerine ge\u00e7i\u015f yapmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ederek iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, do\u011fal kaynaklar\u0131n t\u00fckenmesi ve toplumsal e\u015fitsizlik gibi global sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131na katk\u0131da bulunur.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Payda\u015flar\u0131n Rol\u00fc<\/h4>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda \u015firketlerin uzun vadeli ba\u015far\u0131s\u0131, sadece k\u00e2rl\u0131l\u0131k \u00fczerine kurulu bir stratejiden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Payda\u015f odakl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m benimseyen \u015firketler, hissedarlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7al\u0131\u015fanlar, m\u00fc\u015fteriler, tedarik\u00e7iler, yerel toplum ve \u00e7evreyi de kapsayan geni\u015f bir etki alan\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131n fark\u0131nda. \u015eirketlerin yaln\u0131zca k\u0131sa vadeli finansal hedeflere odaklanmas\u0131, sosyal ve \u00e7evresel riskleri g\u00f6z ard\u0131 etmelerine ve bu risklerin uzun vadede operasyonlar\u0131na zarar vermesine neden olabilir. \u00d6rne\u011fin, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 yeterli \u00f6nlem almayan bir \u015firket, do\u011fal afetler, kaynak k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 veya enerji maliyetlerindeki art\u0131\u015f gibi d\u0131\u015fsal fakt\u00f6rlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda i\u015f s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini tehlikeye atabilir. Payda\u015f odakl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m ise hem \u015firketlerin itibar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir hem de daha geni\u015f bir destek a\u011f\u0131 olu\u015fturarak \u015firketlerin ekonomik, \u00e7evresel ve sosyal riskleri daha etkin y\u00f6netmelerini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda payda\u015flar\u0131n rol\u00fc ise bu yakla\u015f\u0131m\u0131 daha da kritik hale getirir. \u00c7al\u0131\u015fanlar, daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir i\u015f s\u00fcre\u00e7leri ve sosyal sorumluluk bilinci olan \u015firketlerde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ederken, t\u00fcketiciler de \u00e7evreye duyarl\u0131 \u00fcr\u00fcn ve hizmetler talep ediyor. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ise giderek artan bir \u015fekilde \u00e7evresel, sosyal ve y\u00f6neti\u015fim (ESG) kriterlerine dayanan projelere yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 \u00f6nceliklendiriyor. \u015eirketler, bu payda\u015flar\u0131n ihtiya\u00e7 ve beklentilerini dikkate ald\u0131klar\u0131nda sadece s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik alan\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda marka sadakati, \u00e7al\u0131\u015fan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131 g\u00fcveni gibi alanlarda da \u00f6nemli kazan\u0131mlar elde ediyorlar. Bu sayede hem daha diren\u00e7li bir i\u015f modeli geli\u015ftiriyorlar hem de toplumun genel refah\u0131na katk\u0131 sa\u011fl\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Payda\u015f Kapitalizmine y\u00f6nelik \u00c7abalar\u0131n\u0131n \u00d6n\u00fcndeki Engeller<\/h4>\n\n\n\n

Payda\u015f kapitalizmi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in kritik bir i\u015f modeli olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fcresel sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak ve daha adil bir ekonomik sistem yaratmak i\u00e7in \u015firketlerin, yaln\u0131zca hissedarlar\u0131n\u0131n de\u011fil, t\u00fcm payda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesi gerekiyor. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 ve sosyal e\u015fitsizlik gibi sorunlar sadece h\u00fck\u00fcmetlerin \u00e7\u00f6zece\u011fi problemler de\u011fil; i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde aktif bir rol \u00fcstlenmesi ve toplumsal fayda sa\u011flamas\u0131 \u015fart. Payda\u015f kapitalizmi, \u015firketlerin ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi te\u015fvik ederken ayn\u0131 zamanda \u00e7evresel ve toplumsal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik hedeflerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak hareket etmesini sa\u011fl\u0131yor. Bu model, \u015firketlerin uzun vadede daha diren\u00e7li ve kapsay\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131 destekleyerek sadece finansal performansa de\u011fil, topluma ve gezegene de katk\u0131da bulunmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu anlay\u0131\u015f\u0131n benimsenmesi yolunda \u00e7e\u015fitli engeller ve ele\u015ftiriler de var. Bir\u00e7ok \u015firket payda\u015f kapitalizmini benimseme y\u00f6n\u00fcnde taahh\u00fctler verse de, uygulamada yeterli ilerleme kaydedilmemesi yayg\u0131n bir sorun. K\u0131sa vadeli k\u00e2r bask\u0131s\u0131, reg\u00fclasyonlar\u0131n yetersizli\u011fi ve ye\u015fil badana gibi uygulamalar, ger\u00e7ek de\u011fi\u015fimin \u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli engeller olu\u015fturuyor. Ayr\u0131ca, ESG kar\u015f\u0131t\u0131 hareketler ve bu konular\u0131n siyasalla\u015fmas\u0131, baz\u0131 \u015firketlerin cesur ad\u0131mlar atmaktan \u00e7ekinmesine neden oluyor. T\u00fcm bu zorluklara ra\u011fmen, payda\u015f kapitalizmi modelinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma i\u00e7in vazge\u00e7ilmez oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015fmiyor. Gelecekte ba\u015far\u0131l\u0131 olmak isteyen \u015firketler, bu engellere ra\u011fmen cesur ad\u0131mlar atmal\u0131, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik stratejileri geli\u015ftirerek topluma, \u00e7evreye ve ekonomiye b\u00fct\u00fcnc\u00fcl katk\u0131lar sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, payda\u015f kapitalizmi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik birbirini tamamlayan iki kritik i\u015f modeli olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u015eirketlerin yaln\u0131zca finansal hedeflerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p, toplumsal ve \u00e7evresel sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmesi, uzun vadeli ba\u015far\u0131 i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale geliyor. Bu yakla\u015f\u0131m, \u015firketlerin hem kendi operasyonel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirliklerini sa\u011flamalar\u0131na hem de toplum genelinde daha adil ve ya\u015fanabilir bir d\u00fcnya yaratmalar\u0131na olanak tan\u0131r. Elbette, k\u0131sa vadeli k\u00e2r hedefleri ve reg\u00fclasyonlardaki eksiklikler gibi zorluklar bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn h\u0131z\u0131n\u0131 kesebilir. Ancak, cesur liderlerin bu engellere ra\u011fmen sorumluluk alarak, toplumsal fayda yaratan \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmesi, i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelecekteki ba\u015far\u0131s\u0131 ve gezegenimizin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Payda\u015f kapitalizmi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik temelli i\u015f modelleri, sadece bug\u00fcn\u00fcn de\u011fil, yar\u0131n\u0131n da kazananlar\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kaynaklar:<\/p>\n\n\n\n

\n

Polman, P. & Winston, A. (2024). Payda\u015f Kapitalizmi ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00dczerine. Harvard Business Review T\u00fcrkiye.<\/p>\n\n\n\n

Paine, L. (2024). Stakeholder Capitalism: Moving Beyond Short-term Profits. Harvard Business School Working Paper.<\/p>\n\n\n\n

Business Roundtable. (2019). Statement on the Purpose of a Corporation.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Payda\u015f Kapitalizmi ve S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik Nilg\u00fcn Aytekin \/\/ 30.09.2024 Payda\u015f kapitalizmi, i\u015fletmelerin sadece hissedarlar\u0131n k\u00e2r\u0131n\u0131 maksimize etmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fanlar, m\u00fc\u015fteriler, tedarik\u00e7iler, toplum ve \u00e7evre gibi t\u00fcm payda\u015flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesi gerekti\u011fini savunan bir i\u015f modeli anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu kavram, Milton Friedman’\u0131n hissedar kapitalizmine dayanan “\u015firketlerin tek amac\u0131 k\u00e2r etmektir” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne bir tepki olarak do\u011fmu\u015f ve 1970’lerden<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1914"}],"collection":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1914"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1925,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1914\/revisions\/1925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atlas-scc.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}